Wystawa: “Nowoczesne wnętrze. Wrocławska architektura wnętrz w czasach politycznej odwilży”
Wystawa “Nowoczesne wnętrze. Wrocławska architektura wnętrz w czasach politycznej odwilży” we Wrocławskim Muzeum Architektury jest zbiorem eksponatów oraz dokumentacji fotograficznej nieistniejących już wnętrz wrocławskich klubów, sklepów, kawiarni i miejsc użyteczności publicznej z przełomu lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku.
Podczas grudniowego spotkania kurator wystawy, dr Tomasz Mikołajczak, przybliżył okoliczności powstania prezentowanych obiektów, a także przedstawił ich kontekst historyczny, ukazując spotkanie dwóch dróg w myśleniu o projektowaniu, przeplataniu się tradycji z nowoczesnością oraz sztuki z wydarzeniami epoki.
Powojenne lata były niezwykle interesującym okresem w historii Wrocławia. Zniszczone przez działania wojenne miasto odradzało się na nowo, jednocześnie poszukując swojej tożsamości po zmianie granic. W styczniu 1946 roku, decyzją Ministra Kultury i Sztuki, do Wrocławia skierowany zostaje Eugeniusz Geppert z zadaniem założenia Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych. Na początku studenci kształcili się w pracowniach malarstwa rysunku i rzeźby, szybko jednak powstały warsztaty ceramiki i szkła, realizując zalecenie ministerstwa aby skupić się na kształceniu projektantów dla odradzającego się przemysłu. Do zespołu dydaktycznego dołącza Władysław Wincze – projektant mebli oraz wnętrz, członek Spółdzielni Artystów “Ład”, otwierając Zakład Drewna i Metalu. To właśnie w tej pracowni powstaje wiele prototypów prezentowanych na wystawie, a sam Wincze oraz jego dyplomanci otwierają we Wrocławiu okres zmian i wyznaczają nowe wizualne kierunki wzornictwa.
Wracając jednak do wystawy “Nowoczesne Wnętrze”, to niejako otwiera ją asymetryczny, łupinowy fotel zwany potocznie “Zebrą”, autorstwa Waldemara Kałużnego. Swoją formą i wzorem tapicerki przywodzi na myśl projekty amerykańskiej pary Charlesa i Reya Eamsów oraz nawiązuje do pożądanego ówcześnie stylu “New Look”. Fotel ten swoją premierę miał już w 1958 roku na wystawie „Meble – Ceramika – Szkło” w CBWA, i jest on niejako symbolem kierunku, jakim podążali wtedy młodzi studenci, zafascynowani nowoczesnością, asymetrycznymi formami, korzystający z syntetycznych tworzyw, metalu tkanin i szkła. Młodzi projektanci czerpali wiedzę o zachodnich osiągnięciach i trendach zza żelaznej kurtyny dzięki Winczemu, który przywoził z warszawskiego Instytutu Wzornictwa Przemysłowego zagraniczne czasopisma, takie jak szwedzkie „Form” i włoskie „Domus”.
Przechodząc w głąb wystawy, możemy zanurzyć się w historię powojennego designu Wrocławia przedstawioną na tablicach, uzupełnionych zdjęciami wrocławskich wnętrz sklepów, klubów i kawiarni. Ekspozycja obejmuje także fotografie prototypów mebli, które, wykonane w pojedynczych egzemplarzach, nie przetrwały do dziś. Wśród prezentowanych obiektów znajduje się również ceramika, szkło użytkowe oraz malarstwo, między innymi abstrakcje geometryczne Joanny Giers-Żemojtel, nawiązujące do modernistycznych kierunków XX wieku, oraz ceramika Krystyny Cybińskiej, wybitnej polskiej ceramiczki która pracowała na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu niespełna pięćdziesiąt lat, a od 1993 jako profesor zwyczajny, i wciąż pozostaje aktywna zawodowo. Widzimy również świeczniki z kutego żelaza autorstwa Jana Kowalczyka, późniejszego następcy Winczego na stanowisku dziekana Wydziału Architektury Wnętrz i Wzornictwa. Centralnym punktem końcowej ściany jest kompozycja składająca się z sześciu obrazów malowanych na szkle, które łączą geometryczne formy z motywami roślinnymi.
Kolejnym ważnym punktem tej wystawy są meble Tadeusza Forowicza, ucznia Winczego, późniejszego asystenta oraz rektora PWSSP w latach 70. Forowicz pozostawał wierny zasadom projektowym swojego profesora, precyzyjnie łączy tapicerkę z drewnianą konstrukcją pełną subtelnych detali, między innymi widzimy to na wyprofilowanym, zaokrąglonym oparciu fotela czy smukłych podłokietnikach z lekko uniesionymi końcami.
Po przeciwnej stronie sali znajduje się fotel Józefa Chierowskiego. Jako jedyny obiekt prezentowany na wystawie, po subtelnych zmianach doczekał się produkcji przemysłowej jako słynny fotel “Typ 366”. Co ciekawe, Józef Chierowski, Tadeusz Forowicz oraz Jan kowalczyk należeli do grona pierwszego rocznika studentów Wrocławskiej PWSSP, w późniejszych latach byli związani z murami swojej macierzystej uczelni. Chierowski natomiast ukończył studia z pierwszym numerem dyplomu.
Na wystawie „Nowoczesne Wnętrze” szczególną uwagę przyciągają krzesła autorstwa Władysława Winczego. Ich wyjątkowa forma i finezja sprawiają, że są one jednym z najbardziej charakterystycznych eksponatów. Oparcia wykonane z delikatnie wygiętych, pionowych pasów sklejki tworzą ażurową, przestrzenną formę. Smukłe, toczone nogi harmonijnie kontrastują z techniczną precyzją giętej sklejki, tworząc lekką, a zarazem solidną konstrukcję. Na jednej z plansz prezentowana są również odręczne, kolorowe projekty krzeseł Winczego z tworzyw sztucznych, co jest swojego rodzaju ciekawostką, ponieważ ten projektant kojarzony jest głównie z użyciem giętej sklejki i drewna.
Wystawa „Nowoczesne Wnętrze” to wyjątkowa okazja, by przyjrzeć się historii powojennego wzornictwa Wrocławia oraz twórczości artystów, którzy wyznaczali kierunki rozwoju polskiego designu. Wystawa jest czynna do 16 marca 2025 roku.
